Ký Ức Cuối Cùng

“Ký ức,” Châu nói, “không phải là băng video.”

Ông đứng trước cái bảng đen nhỏ treo trên tường — thứ duy nhất trong căn hộ trông có vẻ được đặt ở đó với mục đích cụ thể — và vẽ một sơ đồ đơn giản bằng phấn trắng. Khoa ngồi nghe với ly cà phê thứ hai, không ngắt lời. Ông đã học được rằng cách tốt nhất để lấy thông tin từ Châu là im lặng và để ông tự đi đến điểm mấu chốt theo cách của mình.

“Hầu hết mọi người nghĩ ký ức là thứ được lưu trữ nguyên vẹn trong não, và khi ta nhớ lại, ta chỉ đơn giản là phát lại nó. Nhưng thực ra mỗi lần ta nhớ lại một ký ức, não bộ đang tái tạo nó — và trong quá trình tái tạo đó, ký ức có thể bị thay đổi, bị bóp méo, bị tô vẽ thêm bởi cảm xúc hiện tại.”

Khoa gật đầu. Điều này anh đã biết ở mức độ nào đó — đủ để hiểu tại sao lời khai của nhân chứng không phải lúc nào cũng đáng tin.

“Nhưng còn một loại ký ức khác,” Châu tiếp tục, “mà chúng tôi gọi là ký ức chấn thương. Đây là những ký ức được não bộ mã hóa trong trạng thái khủng hoảng cực độ — tai nạn, mất mát, sợ hãi tột cùng. Những ký ức này không được xử lý bình thường. Chúng được lưu trữ dưới dạng phân mảnh — hình ảnh, mùi, âm thanh, cảm xúc — và được gắn liền với phản xạ sinh lý của cơ thể.”

“Nghĩa là?”

“Nghĩa là khi một ký ức chấn thương bị kích hoạt — bởi một hình ảnh, một mùi, một âm thanh quen thuộc — cơ thể không chỉ nhớ. Cơ thể phản ứng. Tim đập nhanh. Huyết áp tăng. Tuyến thượng thận tiết adrenaline. Trong những trường hợp cực đoan, phản ứng này có thể gây ra trụy tim.”

Khoa đặt ly cà phê xuống.

“Anh đang nói với tôi rằng ai đó có thể bị giết chết bằng… một tấm ảnh?”

Châu không trả lời ngay. Ông quay lại bảng, vẽ thêm vào sơ đồ — một mũi tên, một vòng tròn, những ký hiệu mà Khoa đoán là đại diện cho các vùng não.

“Không phải tấm ảnh. Tấm ảnh chỉ là chìa khóa.” Ông gõ nhẹ viên phấn lên bảng. “Câu hỏi đúng không phải là làm thế nào mà là ai đã đặt chìa khóa đó vào tay họ — và tại sao họ lại mở cánh cửa ấy.”

Khoa đứng dậy, đến gần bảng hơn. “Nghĩa là ba người đàn ông này đã từng trải qua một chấn thương tâm lý nghiêm trọng liên quan đến một người phụ nữ?”

“Có khả năng cao.” Châu khoanh tay trước ngực. “Và ai đó biết điều đó. Ai đó biết ký ức nào đang nằm trong đầu họ, biết cần kích hoạt nó bằng cái gì, và biết cách tiếp cận để đặt tấm ảnh vào đúng vị trí mà nạn nhân sẽ nhìn thấy khi họ ở trong trạng thái dễ tổn thương nhất.”

“Trạng thái nào?”

“Một mình. Đêm khuya. Khi ký ức thường trỗi dậy mạnh nhất.”

Khoa đi lại một vòng nhỏ trong phòng, cái thói quen mà anh có khi đang suy nghĩ. “Nhưng làm sao kẻ thủ phạm biết ký ức nào đang nằm trong đầu ba người đàn ông này? Làm sao hắn biết tấm ảnh đó sẽ đủ mạnh để giết họ?”

Châu nhìn anh với ánh mắt mà Khoa đã học cách nhận ra — ánh mắt của người đang biết nhiều hơn những gì họ sắp nói.

“Đó,” ông nói, “là câu hỏi hay nhất anh đã hỏi kể từ khi bước vào đây sáng nay.”

Ông đi đến chiếc tủ tài liệu trong góc phòng, mở ngăn kéo dưới cùng và lấy ra một phong bì nâu cũ. Đặt lên bàn trước mặt Khoa.

“Tôi nhận được cái này ba tuần trước. Bưu điện gửi đến, không có tên người gửi.”

Khoa mở phong bì ra.

Bên trong là một tờ giấy gấp tư, viết tay bằng mực xanh, nét chữ nhỏ và đều đặn đến mức bất thường. Và một tấm ảnh đen trắng.

Một người phụ nữ trẻ. Tóc ngắn. Tay che nắng. Nghiêng đầu sang trái.

Khoa ngẩng đầu nhìn Châu.

“Anh biết người này.”

Không phải câu hỏi.

Châu nhìn ra cửa sổ một lúc — lần đầu tiên trong buổi sáng hôm đó, ông nhìn đi chỗ khác thay vì nhìn thẳng vào người đối diện. Bên ngoài, Sài Gòn đang thức dậy với tiếng còi xe và tiếng rao hàng và tiếng động của một thành phố đang cố gắng quên đi những gì nó đã trải qua.

“Cô ấy tên Linh,” ông nói. Giọng vẫn bằng phẳng, nhưng có gì đó bên dưới — thứ mà Khoa phải rất chú ý mới nghe thấy. “Chúng tôi học cùng trường Y năm 1974. Và năm 1979, cô ấy mất tích.”

Ông quay lại nhìn Khoa. “Tôi không phải người duy nhất yêu cô ấy.”