QUYỂN I: BIỂN VÀ RỒNG

Ba ngày sau.

Mạc Đăng Dung rời Thăng Long.

—

Đây không phải lần đầu anh ra khỏi kinh thành.

—

Nhưng là lần đầu tiên anh đi với một nhiệm vụ không ghi trên giấy.

—

Không phải hộ tống.

—

Không phải canh gác.

—

Không phải thi hành mệnh lệnh.

—

Mà là quan sát.

—

Lắng nghe.

—

Và suy nghĩ.

—

Đi cùng anh chỉ có hai người lính.

—

Không cờ hiệu.

—

Không nghi trượng.

—

Giống những khách buôn bình thường.

—

Con đường về phía Đông chạy dọc theo những cánh đồng lúa đang xanh.

—

Xa xa.

—

Những ngôi làng hiện ra dưới làn khói bếp.

—

Bình yên.

—

Nhưng Đăng Dung đã học được.

—

Điều người ta nhìn thấy.

—

Và điều thật sự tồn tại.

—

Không phải lúc nào cũng giống nhau.

—

Chiều ngày thứ tư.

—

Họ tới huyện An Khê.

—

Một vùng đất nằm bên dòng sông lớn.

—

Từ nhiều đời.

—

Dân làng sống nhờ nghề đánh cá.

—

Và một chiếc cầu gỗ nối hai bờ.

—

Đó chính là nơi xảy ra tranh chấp.

—

Nghe qua.

—

Mọi chuyện rất đơn giản.

—

Quan huyện muốn xây cầu mới.

—

Thu phí qua lại.

—

Lấy tiền tu sửa đường sá.

—

Một ý tưởng nghe rất hợp lý.

—

Nhưng dân làng phản đối.

—

Dữ dội.

—

Thậm chí có người bị bắt.

—

Có người bị đánh.

—

Có người phải bỏ trốn.

—

Đăng Dung thuê phòng ở một quán trọ nhỏ.

—

Không vội gặp quan.

—

Cũng không vội gặp dân.

—

Anh nhớ lời ông lão.

—

*”Muốn hiểu dòng sông, đừng chỉ nhìn mặt nước.”*

—

Ngày hôm sau.

—

Anh ra bến cá.

—

Ngồi uống trà với ngư dân.

—

Nghe họ kể chuyện.

—

Buổi chiều.

—

Anh sang chợ.

—

Nghe thương nhân nói.

—

Buổi tối.

—

Anh lại tới quán rượu.

—

Nghe những người khuân vác than phiền.

—

Ba ngày liên tiếp.

—

Chỉ nghe.

—

Không phán xét.

—

Không tranh luận.

—

Không tiết lộ thân phận.

—

Và từng chút một.

—

Bức tranh bắt đầu hiện ra.

—

Chiếc cầu cũ đúng là sắp hỏng.

—

Chiếc cầu mới đúng là cần xây.

—

Quan huyện cũng không hoàn toàn sai.

—

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ khác.

—

Người thu phí.

—

Lại là em vợ của quan huyện.

—

Gỗ xây cầu.

—

Lại do nhà người thân cung cấp.

—

Tiền công.

—

Lại giao cho họ hàng.

—

Mỗi mắt xích.

—

Đều có người nhà chen vào.

—

Như những con đỉa bám trên thân trâu.

—

Không giết chết con vật.

—

Nhưng hút máu từng chút một.

—

Đêm hôm đó.

—

Đăng Dung ngồi bên bờ sông.

—

Lặng lẽ nhìn nước chảy.

—

Một ông lão chèo đò ghé lại.

—

“Tướng công nghĩ gì mà ngồi đây mãi?”

—

Đăng Dung cười.

—

“Ta đang nghĩ về chiếc cầu.”

—

Ông lão cũng cười.

—

Nụ cười đầy nếp nhăn.

—

“Chiếc cầu không có lỗi.”

—

Đăng Dung ngẩng lên.

—

Ông lão chỉ dòng sông.

—

“Chúng tôi cũng muốn có cầu mới.”

—

“Chúng tôi không ngu.”

—

“Nhưng người ta xây cầu cho dân…”

—

Ông ngừng lại.

—

Rồi lắc đầu.

—

“Hay xây cầu cho túi tiền của họ?”

—

Gió đêm thổi qua.

—

Mặt sông lấp lánh dưới ánh trăng.

—

Đăng Dung bỗng hiểu.

—

Vấn đề chưa bao giờ là chiếc cầu.

—

Cũng không phải tiền phí.

—

Mà là lòng tin.

—

Người dân không tin những người thu tiền.

—

Bởi họ biết.

—

Tiền ấy sẽ đi đâu.

—

Sáng hôm sau.

—

Anh tới nha môn huyện.

—

Lần đầu tiên gặp quan huyện.

—

Một người đàn ông ngoài bốn mươi.

—

Ăn mặc chỉnh tề.

—

Nói năng lễ độ.

—

Bề ngoài.

—

Không có gì đáng chê.

—

Khi trò chuyện.

—

Quan huyện đưa ra đủ lý lẽ.

—

Nào là phát triển địa phương.

—

Nào là giao thương thuận tiện.

—

Nào là lợi ích lâu dài.

—

Mọi thứ đều đúng.

—

Hoàn toàn đúng.

—

Nhưng khi Đăng Dung hỏi:

—

“Vì sao người thu phí là em vợ ngài?”

—

Căn phòng lập tức im lặng.

—

Quan huyện cười.

—

Nhưng nụ cười đã cứng lại.

—

“Người quen dễ tin tưởng hơn.”

—

“Vì sao người bán gỗ là anh họ ngài?”

—

Nụ cười biến mất.

—

“Chỉ là trùng hợp.”

—

“Vì sao đội thi công cũng là người nhà?”

—

Lần này.

—

Quan huyện không trả lời.

—

Ngoài cửa.

—

Một cơn gió thổi qua.

—

Làm rèm cửa lay động.

—

Đăng Dung nhìn ông ta.

—

Và nhận ra điều đáng sợ nhất.

—

Người đàn ông này không nghĩ mình sai.

—

Thật sự không nghĩ vậy.

—

Trong đầu ông ta.

—

Đó là chuyện bình thường.

—

Chuyện ai cũng làm.

—

Chuyện từ trước đến nay vẫn thế.

—

Trên đường về quán trọ.

—

Đăng Dung nhớ lại lời người thầy không tên:

—

> “Cái ác lớn nhất.”
>
> “Thường không đến từ quỷ dữ.”
>
> “Mà đến từ những người nghĩ mình đang làm điều bình thường.”

—

Đêm cuối cùng ở An Khê.

—

Anh viết báo cáo.

—

Rất ngắn.

—

Không dài dòng.

—

Không cảm xúc.

—

Chỉ ghi lại những gì đã thấy.

—

Những gì đã nghe.

—

Những gì đã hiểu.

—

Khi đặt bút xuống.

—

Anh chợt nhận ra.

—

Mình vừa học được một bài học mới.

—

Trên đời này.

—

Có những người tham lam.

—

Có những người độc ác.

—

Nhưng nguy hiểm hơn cả.

—

Là những người biến sự sai trái thành thói quen.

—

Bởi khi cái sai trở thành bình thường.

—

Không ai còn cảm thấy nó là cái sai nữa.

—

Bên ngoài.

—

Dòng sông vẫn chảy.

—

Chiếc cầu cũ vẫn đứng đó.

—

Kẽo kẹt trong gió đêm.

—

Như một ông lão mệt mỏi.

—

Chờ đợi số phận.

—

Và ở rất xa.

—

Trong kinh thành Thăng Long.

—

Có những chiếc cầu khác.

—

Những chiếc cầu nối quyền lực.

—

Nối tiền bạc.

—

Nối tham vọng.

—

Chúng lớn hơn nhiều.

—

Nguy hiểm hơn nhiều.

—

Và rồi một ngày.

—

Mạc Đăng Dung sẽ phải bước lên những chiếc cầu ấy.

—

**Hết Chương 21.**